PERSBERICHT
Amsterdam, 27 oktober 2024
Met de aftrap van het jubileumjaar Amsterdam 750 kondigen we graag alvast een festivalvoorstelling aan waarin de complexe geschiedenis van de stad en het land centraal staan. Met deze voorstelling wil het Holland festival vanuit de kunsten – schilderkunst, muziek, theater en vormgeving – kijken naar het DNA van Amsterdam.
In 2025 presenteert het Holland Festival de wereldpremière van Otemba – Daring Women, de muziektheatervoorstelling van componist Misato Mochizuki, librettist Janine Brogt en regisseur Jan van den Berg met hoofdrollen voor solisten Ryoko Aoki en Bernadeta Astari. Het stuk is gebaseerd op het schilderij Portret van Pieter Cnoll, Cornelia van Nijenrode, hun dochters en twee tot slaaf gemaakte bedienden (Batavia, 1665) van Jacob Coeman, dat in het Rijksmuseum hangt. Otemba – Daring Women belicht de koloniale geschiedenis van Nederland maar ook het internationale karakter van de stad Amsterdam door verschillende, soms uiteenlopende, perspectieven te laten zien van zowel de personages, als de internationale makers. Mochizuki (Tokio, 1969) verbindt in haar muziek elementen uit verschillende muzikale tradities uit Japan en het westen. Otemba – Daring Women gaat op 19 juni in wereldpremière in het Muziekgebouw te Amsterdam. De kaartverkoop start op 28 november 2024.
‘Otemba’ is niet alleen de titel van de voorstelling, maar ook één van de meer dan honderdzestig woorden die het Japans heeft ontleend aan het Nederlands. Het betekent ‘ontembaar’; en wordt specifiek gebruikt voor zelfstandige (opstandige) meisjes en vrouwen die zich niet onderwerpen en hun eigen gang gaan.
Otemba – Daring Women is geïnspireerd op het opmerkelijke levensverhaal van de vrouw die staat afgebeeld op het doek: Cornelia van Nijenroode. Zij was de dochter van de Japanse vrouw Surishira en Cornelis van Nijenroode, een Nederlandse koopman in Hirado, de eerste VOC-handelspost in Japan. Cornelia trouwde op 23-jarige leeftijd met Pieter Cnoll, een welgestelde opperkoopman uit Batavia. Vier jaar na het overlijden van Pieter Cnoll hertrouwde Cornelia met Joan Bitter, een rampzalige beslissing omdat Bitter voornamelijk geïnteresseerd was in Cornelia’s geld. Het huwelijk verslechterde snel en onherstelbaar. Cornelia vroeg, zeer ongebruikelijk in die tijd, een scheiding aan. Tot aan de Hoge Raad heeft ze geprocedeerd voor haar rechten in de eerste Nederlandse echtscheidingszaak waarin een vrouw haar handelingsbekwaamheid over eigen vermogen opeiste.
Opmerkelijk genoeg staat op het schilderij ook de latere Indonesische vrijheidsstrijder Untung Surapati afgebeeld. De Republiek Indonesië eert hem sinds 1975, dertig jaar na het uitroepen van de Republika Indonesia, als nationale held.
In Otemba – Daring Women stapt Cornelia van Nijenroode uit haar lijst en haar eigen tijd, de 21e eeuw en een ander continent binnen. Daar ontmoet ze Kirana Diah, de Indonesische restaurator die aan het doek werkt. Kirana is aanvankelijk vooral in het schilderij geïnteresseerd vanwege Untung Surapati. Maar dan daagt Cornelia haar uit tot een nachtelijk gesprek over vrouwelijke ontembaarheid, hun kijk op zichzelf en de ander, over dekolonisering en zelfbeschikking. Want hoe kijk je over de eeuwen heen naar elkaars culturele realiteit? Het is een magisch moment in het restauratieproces, een eenmalig nachtelijk treffen dwars door de beperkingen van tijd en ruimte; tussen schilderij en realiteit, tussen toen en nu, tussen Oost en West.
De ontmoeting levert een confrontatie op tussen de personages en hun levensgeschiedenissen die radicaal van elkaar verschillen, maar ook verrassende overeenkomsten vertonen. Bij het gesprek is ook een scanning robot aanwezig, kunstmatige intelligentie die als neutrale data-analist aanwezig zou moeten zijn, maar ook een eigen stem blijkt te hebben.
De voorstelling gaat tijdens het 78e Holland Festival op 19 juni 2025 in première in het Muziekgebouw en zal in een later stadium nationaal en internationaal op tournee gaan.